امین حیایی،این کجا و آن کجا!

نوشته شده توسط وحید    ۷ بدون دیدگاه

امین حیایی،این کجا و آن کجا!

واسه ما نسل سومیا بازی چهره‌هایی مثل امین حیایی ملموس تر و عینی تر بوده تا اسطوره‌هایی مثل جمشید مشایخی ، نصیریان و کشاورز. بیشتر دیدیموشون و نزدیکتر به زندگی روزمرمون بازی کردن امثال حیایی . امین حیایی بازیگر محبوبیه . واسه خیلیا . از جمله خودم . خیلیامون هم اون رو به عنوان یه چهره ی طنز و کمدی می‌شناسیم . معدودی از فیلم‌های جدی و به نوعی عشقی امین هم یا اونقدر موفق نبوده یا اونقدر زیاد نبوده که چهره ی جدیش رو جایگزین چهره ی طنزش بکنه . تا دیروز برای من .

دیروز به مناسبت هفته بسیج فیلمی‌از شبکه یک پخش شد که من به شخصه برای دقایقی یه جورایی بهت زده به اون نگاه کردم . فیلمی‌از سینمای دفاع مقدس که در اون امین حیایی نقش یه بسیجی سید رو داشت در خط مقدم! چیزی بر خلاف چهره ی این روزهای حیایی . چقدر هم چهره ی سلام اللهی داشت و بهش میومد انصافا .

فیلم «براده‌های خورشید» ساخته محمد حسین حقیقی که سال ۷۵ ساخته میشه ششمین فیلمی‌هست که امین در اون بازی می‌کنه و به قولی موفق ترین فیلم تا اون زمان . در این فیلم حیایی کاندید سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد در پانزدهمین جشنواره فیلم فجر میشه (هر چند انتخاب نمیشه‌) ولی این فیلم می‌تونه سه سیمرغ رو از این جشنواره به دست بیاره .

واقعا برام دیدن یه چهره بسیار بسیار متفاوت از امین حیایی جذاب و البته تعجب بر انگیز بود . اما چیزی که بیش از بقیه ذهن من رو درگیر کرد این بود که چی میشه که این بازیگر که اینقدر خوب از پس یه نقش در سینمای دفاع مقدس برمیاد دیگه در این مسیر برای سال‌ها قدمی‌بر نمیداره .

یه مقدار که بیشتر به مسیر پیش روی ایران بعد از این فیلم نگاه کنیم تا حدودی جواب این سئوال رو می‌گیریم . این فیلم در آخرین سال دولت سازندگی ساخته میشه . زمانی که امین ۲۶ سال داشته . فیلم بعدی که این بازیگر در اون بازی می‌کنه «بادام‌های تلخ» هست . اولین فیلم در دوران اصلاحات که سبک‌های خاص خودش رو در فیلم سازی داشت . فیلم‌های این دوره رو بیشتر موضوعات سیاسی و اجتماعی به خودش اختصاص می‌داد . هر چند سیاست این دوره هم توجه بیش از حد (و افراطی) به «برخی» مسائل اجتماعی داره! آزادی بیش از حد ، روابط دختر و پسر ، خیانت ، قتل ، خودکشی ، نا امیدی ، پوچ گرایی ، کم حجابی و بی حجابی و موضوعاتی از این دست که سینمای ایران رو به شدت به رکود و پسرفت عمیقی کشوند (نظر شخصی) . طبیعیه در چنین دورانی یه بازیگر جوون مثل حیایی زمینه ای برای بروز استعداد در فیلم‌های ارزشی و انقلابی پیدا نمی‌کنه . چرا که به موازات پرداختن سینمای اصلاحات به این موضوعات ، سینمای انقلاب و دفای مقدس مورد بی مهری عجیبی قرار گرفت که با دقت بیشتر میشه گفت اون رو از اوج به یکباره مجبور به سقوط و انحطاط کرد… دورانی که نه تنها این ژانر جایی واسه عرضه اندام نداشت بلکه در اندک ساخته‌های به ظاهر ارزشی اون هم کاری جز تمسخر و ریشخند ارزش‌ها صورت نگرفت… البته استثناهایی هم نظیر ساخته‌های حاتمی‌کیا و در صدر اون فیلم بی نظیر «آژانس شیشه ای» وجود داشت.

در دوران پس از اصلاحات و با شروع دوران اصولگرایی هر چند سینمای ایران نیازمند زمان برای بازگشت به برخی حد وسط‌ها و رعایت خط قرمز‌ها برای شروع فعالیتی متفاوت بود ، با این حال اونطور که انتظار می‌رفت نتونست به سینمای متعالی و انقلابی و البته «به روز» بپردازه . سینماگران ما ترجیح دادن تا برای روح خسته سینمادوستان ما که حاصل سینمای خفه ، سنگین و بی روح دوران اصلاحات بود مرهمی‌از نوع سینمای طنز تجویز کنن . سینمای طنزی که اغلب به مسائل اجتماعی و گاه به مسائل سیاسی پرداخت و می‌پردازه . هر چند با گذشت زمان ، فرصت برای خلق آثار کم و بیش ارزشی و یا اجتماعی مثبت گرا نیز به وجود آمد (و البته آثار بی نظیر مذهبی-تاریخی مثل ملک سلیمان) . ولی چیزی که بیش از بقیه جلب توجه می‌کنه این بار افراط سینمای ایران در خلق آثار کمدی و بعضا عبور از خط قرمز‌ها از این دریچه هست. این در حالی هست که با استقبال عامه از سینمای طنز حتی سینماگران ازرشی ما هم برای بازگشت به گذشته و زنده کردن سینمای دفاع مقدس مجبور به استفاده از زبان طنز و استفاده از حداقل مفاهیم مثبت در فیلم‌هاشون میشن . البته به شخصه با زنده نگه داشتن سینمای انقلاب و دفاع مقدس حتی با غلظت کمتری از مفاهیم موافقم . چرا که نسل امروز متأسفانه در میان انبوهی از رسانه‌ها و تصاویر جذاب و راحت الفهم ، فرصتی برای تفکر و اندیشه در سینمای مفهومی‌و معناگرای انقلابی رو نداره (نه همه ، اما شاید اغلب‌) . پس میشه تآثیر گذاری کمتر و البته منطقی رو در قبال استقبال بیشتر توجیه کرد و پذیرفت . موضوعی که در رابطه با دو اکران از فیلم اخراجی‌ها به عینه مشاهده شد .

رسیدم به اخراجی‌ها تا این رو بگم که اگر بعد از حدود ۱۰ سال دوباره امین حیایی رو در سینمای دفاع مقدس میبینیم (هر چند بر خلاف براده‌های خورشید این بار بیشتر کمیک) ولی این کوتاهی رو نمی‌شه تماما متوجه این بازیگر دونست . بلکه اگر منصفانه به قضیه نگاه کنیم بسیارند حیایی‌هایی که استعداد حضور در سینمای انقلابی و ارزشی رو داشتند و دارند (و حتی خواهند داشت) ولی عرصه ای برای ظهور و بروز خودشون پیدا نکردن و نمی‌کنن ( که انشاالله پیدا خواهند کرد!) . اگر بازگشت حیایی ۴۱ ساله رو بعد از این همه سال به سینمای دفاع مقدس حتی در نقش یک جیب بر و دزد قدر ندونیم و ازش بهره نبریم ، نمی‌تونیم انتظاری از سایرینی داشته باشیم که همینقدر هم احساس مسئولیت نکردن و به راه کج خودشون ادامه میدن . (راه کجی که اثری موهن مثل زم هریر رو در جشنواره فیلم فجر امسال تحویل سینمای دفاع مقدس میده) .

امیدوارم قبل از اینکه دوران زنده شدن اصول و ارزش‌ها از دست بره و فقط پشیمونی رو برای جامعه هنر و مردم به یادگار بذاره ، مسئولین و سینماگران ما فرصت رو غنیمت بشمرن و روح تازه ای به سینمای ارزش گرا و انقلابی ما بدمند . انشاالله

پ.ن۱ : متأسفانه کارت تی وی نداشتم تا از چهره ی خوشروی امین در نقش یک سید بسیجی یه اسکرین شات اینجا بذارم . توی نت هم هیچ عکسی از این فیلم نبود جز تصویر کوچیکی که در بیوگرافی این فیلم موجود هست.

پ.ن۲ :‌ حضور امین حیایی در سریال قلب یخی و کمی‌فاصله گرفتن از فضای صرفا طنز هم نکته مثبتی هست که که می‌تونه بیشتر توانایی‌های این بازیگر رو به تصویر بکشه . این بار در یه کار بسیار قوی از حسین لطیفی که به نظر یکی از متفاوت ترین آثار سال‌های اخیر خواهد بود ( در رابطه با قلب یخی هم دوست دارم بیشتر صحبت کنم در آینده . به شرط حیات )

پ.ن ۳ : بد نیست این خبر رو هم بخونید : «امین حیایی» با «اخراجی‌ها ۳» قرارداد سفید امضا کرد